Mreža podzemnih vojnih objekata, nastala tokom Hladnog rata, i danas je jedno od najmisterioznijih naslijeđa SFRJ. Jugoslavenska narodna armija gradila je skloništa i komandne centre širom zemlje, pripremajući se za scenario totalnog rata, uključujući i nuklearni sukob velikih sila. Mnogi od tih objekata decenijama su bili obavijeni velom tajne.
Danas, prepušteni vlazi, mraku i sporom propadanju, ovi kompleksi privlače urbane istraživače, istoričare i sve one koji žele da vide šta se zapravo nalazilo ispod površine.
Jedan od takvih je i jutjuber “Tattooed Explorer”, poznat po istraživanju napuštenih i skrivenih lokacija širom Evrope. U jednom od videa posebno se posvetio objektima koji su nekad pripadali vojnim strukturama Jugoslavije.
Strogo čuvani kompleks iz jugoslovenskog perioda
Spustio se u podzemlje kako bi istražio bunker Kuk-2 – nekadašnje rezervno nuklearno komandno sklonište, projektovano kao dio velike jugoslovenske mreže podzemnih komandnih centara. U snimku navodi da je objekat građen kao podrška glavnom bunkeru Kuk-0, lociranom duboko u Biokovu.
Kuk-0 je, prema stručnjacima, bio jedan od najstrože čuvanih vojnih objekata bivše države. U ogromnom tunelu dugom oko dva kilometra nalazile su se prostorija za dekontaminaciju, bolnica, kuhinja, konferencijska sala, apartmani za politički vrh, pa čak i posebno uređeni dio namijenjen Josipu Brozu Titu. Kompleks je imao struju, vodu i dovoljno resursa za višemjesečni boravak pod zemljom.
Nakon raspada Jugoslavije, Kuk-0 je napušten, opljačkan i naknadno korišten za uzgoj gljiva, ali je i ta ideja ubrzo propala. Danas stoji prazan, uprkos velikom turističkom potencijalu.
Potopljeni tunel, slepi miševi i tajna pitanja
Bunker Kuk-2, smješten na Braču, služio je kao rezervni komandni objekat u slučaju uništenja glavnih centara. Građen je duboko u stijenama, sa armiranim betonskim zidovima, sistemima filtracije zraka, vlastitim izvorima energije i zalihama za dugotrajnu izolaciju.
Tokom istraživanja, jutjuber je naišao na otvor ispod kojeg se nalazio potopljeni tunel, a prisustvo slepih miševa dodatno je pojačalo misteriju. Pitao se da li je riječ o tajnom izlazu ili dijelu kompleksa koji još uvijek nije mapiran.
Spomenici jednog vremena
Raspadom Jugoslavije i promjenom vojnih doktrina, bunkeri poput ovih izgubili su svrhu. Danas mnogi stoje devastirani ili zaboravljeni, ali nastavljaju fascinirati posjetioce i istraživače koji žele otkriti šta je ostalo od nekadašnjih tajnih vojnih planova.
Veliki objekti, zakopani duboko u planine, podsjetnik su na doba kada su se gradile čitave infrastrukture, čiji pravi obim javnost tek sada otkriva.